|
|
The
Won Ooh Wonderful 101
De
Land Rover 101 werd eind zestiger / begin zeventiger jaren
van de vorige eeuw, speciaal voor het Engelse leger, ontworpen
en dat gebeurde zo precies op maat dat hij nauwelijks bij
andere legers in gebruik is genomen. Ik meen dat Luxemburg
na de UK de grootste 101 klant was. Ik heb dan ook altijd
vermoed dat de 101-order een verkapte steunmaatregel voor
de noodlijdende Engelse automobielindustrie is geweest en
dat die militairen daar eigenlijk helemaal geen zin in hadden.
Dat resulteerde in een eisenpakket waar de honden geen brood
van lustten, behalve Land Rover natuurlijk want die moest
wel. Of het werkelijk zo gegaan is weet ik niet, maar feit
is dat de 101 sterk is op moeilijke onderdelen, maar zwak
op de gemakkelijke. Waarschijnlijk ging het lastenboek voornamelijk
over minimale bodemvrijheden (254 mm), air transportabiliteit
(in zekere zin is de 101 een lightweight), hellingshoeken
(60 procent vooruit, opzij iets minder) en laadvermogens
(1 ton, maar in dienst opgewaardeerd tot 1,5). Over minder
wezenlijke zaken, zoals instappen, zitten en sturen werd
in de requirements niet gerept, denk ik. Bij de trotse presentatie
van de onlangs gerestaureerde prototype 1, bleek in ieder
geval geen der genodigden in staat tot een proefrit. Ze
kwamen er niet in.
Na de prototypes – gebouwd van 1969 tot 1976 - zijn
er nog 2600 exemplaren de fabriek uit gestuiterd. In 1978
waren ze klaar en de klanten op. De 101 bleek niet alleen
onverkoopbaar, maar ook nauwelijks geschikt als uitgangspunt
voor een nieuwe neusloze Land Rover. Die opvolger (de Llama)
is een vroegtijdige dood gestorven om de introductie van
de Discovery niet in de wielen te rijden. Dat rijdend achterbalkon
kon dan ook dankzij de 101 uitgroeien tot het succes dat
Land Rover opnieuw het leven redde, oftewel: zonder de 101
had Land Rover nu allang niet meer bestaan!
Meccano
Volgens sommigen is de 101 een combinatie van Meccano met
Range Rover onderdelen. Dat klopt natuurlijk niet want hij
is van aluminium. De oorspronkelijke bedoeling was dat hij
artillerie zou trekken. Een geschikte motor had Land Rover
daarvoor eigenlijk nog niet. Ze hebben het geprobeerd met
een Ford (vooruitziende blik) 6-cylinder, maar gelukkig
kreeg General Motors in die tijd een probleem met hun duikboten.
Die bouwen ze daar namelijk ook, ze heten niet voor niets
General. Ze hadden alles al, behalve een klein dieselmotortje
en die vijf maal gelagerde tweëeneenkwart van Land
Rover leek hen wel wat. Ze nodigen Land Rover dus uit voor
overleg en tijdens een middagpauze ontdekt een van de twee
overgevlogen landrovers een V8, klaar om door de sloper
opgehaald te worden. Er lag geeneens een zeiltje over. "Leuk
idee, maar veel te klein.", zei hun gastheer. Zo, ongeveer,
moet de voorgeboorte van de wereldberoemde Rover V8 verlopen
zijn. Via de Stage One en de Range Rover kwam de nieuweling
ook in de 101 terecht en hij voldeed. Tijdens militaire
oefeningen was het niet ongebruikelijk om een 101 te beladen
met 1 ton munitie (echt dan wel nep), 8 soldaten met volle
bepakking en de nodige jerrycans met benzine, er een kanon
van 1900 kg achter te hangen en vervolgens te gaan terreinrijden
over het slagveld.
Een andere militaire onhebbelijkheid was het ergens uitsmijten
van honderdenen. Hercules vliegtuigen, landingsvaartuigen,
helicopternetten, het maakte niet uit, als het slecht was
voor carrosserie en chassis dan was het goed. Gelukkig veranderden
de strategische inzichten. De kanonnen bleken te klein,
werden vervangen en dus kreeg de 101 lichtere taken. De
lichtste daarvan was het staan wachten in een mobilisatiecomplex.
Zeshonderd van die wachtenden werden rond 1981 omgebouwd
tot ambulances. Daar kom ik nog op terug.
Voor- en nadelen
Het grootste voordeel van de 101 is dat hij er om schreeuwt
om gemodificeerd te worden. De wielen zijn te klein, de
V8 te dorstig, de overbrengverhoudingen naadje, de bladveren
zijn niet schroevig genoeg, de trommels geen schijf, kortom
redenen te over om ergens te beginnen. Waar men begint maakt
niet uit, de 101 is als een ketting van gelijk sterke schakels.
Een hoorbare demonstratie van dit principe is de 101 rumble,
een opvallend gerommel dat optreedt wanneer je bij hogere
snelheid het gas loslaat. Bij sommige honderdenen is dat
bij 90 km per uur, bij andere bij 70, maar ze hebben allemaal
hun rumble-punt. De oorzaak is de hoek die de aandrijfassen
met versnellingsbak en differentiëlen maken. Die hoek
mag niet meer bedragen dan 10 graden, maar bij de Honderdeen
is hij 12. Je kunt er van alles aan doen en dat doen mensen
dan ook. Zo is er iemand in Amerika die zijn assen een paar
graden gedraaid heeft. Achter ging dat vrij eenvoudig, maar
de vooras moest hij in drieën zagen en weer aan elkaar
lassen. Zijn rumble is hij kwijt, alleen het olie-verversen
is wat bewerkelijker geworden, hoewel. "Zoveel werk
is het nou ook weer niet om de vorkheftruck er even voor
te rijden om de auto scheef te houden.", zegt hij.
Jammer genoeg was er laatst iemand die beweert dat Land
Rover de assen weloverwogen niet zelf al gekanteld heeft
omdat dan de hoek aan beide kanten van de aandrijfas verschillend
zou worden en dat mag absoluut niet. Tja. Als iets te mooi
is om waar te zijn dan is dat meestal omdat het te mooi
is om waar te zijn.
Daarom is het verstandig om die rumble uniek te vinden.
Hij hoort er bij, al meer dan 25 jaar. De propshaft rumble
is een ingebouwd muziekstukje dat je leert ontwijken. Ik
hou mijn 101 origineel. Behalve de lampen natuurlijk, daar
zitten nu Hello halogenen in. En de ruitenwissermotor. Ik
wil twee snelheden. En ik wil elektronische ontsteking,
goede stoelen, betere veiligheidsgordels, leuker kleurtje,
andere banden ……
Dat waren de voordelen. Nadelen heeft de 101 nauwelijks.
Mijn enige klacht betreft de afmetingen. Hij heeft dezelfde
wielbasis als een Discovery maar is een volledig balkon
korter. Zelfs de Range Rover is hem een tank te groot. De
101 is de kleinste van alle 101 inch Land Rovers. Maar hij
lijkt de grootste en dat is dan toch wel weer knap.
Rijcomfort
Het rijcomfort van een 101 is ongeëvenaard. Volgens
Benjamin Smith – een Amerikaanse 101 eigenaar die menigmaal
met gewone auto’s, Discovery, Series III 88 en 101
dwars door Amerika gereden is – wint de 101 op alle
fronten. Hij heeft van zijn 88 een luxe limousine gemaakt.
"Ach", verzucht Benjamin na een tocht van 4700
km, "ik weet nu wat je nodig hebt als je met een 101
zo’n lange tocht wilt maken. Therapie."
Behalve de reeds genoemde snelheidsregulerende - en dus
comfortverhogende - rumble, hebben Honderdenen ook nog een
mechaniek om de motor te sparen zolang die nog niet op bedrijfstemperatuur
is. Inmiddels heeft de Defender TD5 dat ook, maar dat is
25 jaar later. Honderdenen doen het zonder zwaartepuntverlagende
computer onder de passagiersstoel, ze doen het nog gewoon
met hun 900x16 Bargrips. Die zijn namelijk inwendig met
nylon weefsels verstevigd en - zoals iedere travestiet en
de meeste dames maar al te goed weten - nylon verhardt als
het koud is. Niet alleen brult en stottert een Honderdeen
op winterse ochtenden, hij galoppeert er ook nog bij. Dat
duurt gelukkig nooit lang, nog geen tien liter benzine verder
is de V8 meestal al warm en zijn de banden weer rond.
Prestaties
De topsnelheid van een 101 is 79 m.p.h. (128 km/uur) en
het streefverbruik is 1:5 liter/km, althans volgens het
boekje en in GS uitvoering. Er zijn mensen die beweren dat
deze waarden in de praktijk ook haalbaar zijn - niet gelijktijdig,
natuurlijk -, maar dat is een hele kleine minderheid. Hij
heet Pimmie en heeft zijn 101 nog niet zo lang.
Terreinvaardigheid
De wegligging is uitstekend, vooral waar de weg weg is.
Een extreem voorbeeld daarvan biedt "The Animal"
van Andreas Pfau. Andreas heeft zijn 101 voorzien van een
Detroit Locker in de achteras. Honderdenen zijn namelijk
net mannetjeshonden. Ze tillen te pas en te onpas een achterpoot
op. En een voorpoot. Ze staan het liefst op twee poten want
dan staan ze het vastst. Met een Detroit Locker heb je dat
niet, beweert Andreas enthousiast en hij heeft gelijk. Hij
komt in het terrein een stuk verder dan vroeger en valt
dan om. Gelukkig heeft hij een rolkooi waar hij ook trots
op is en dat is ook wel nodig ook.
Volgens velen is de 101 de ultieme terrein Land Rover. Spectaculair
is hij in ieder geval. Neusloos terrein rijden is een intensieve
ervaring. Wat met een gewone Land Rover een nietszeggende
kuil is, wordt met een 101 een groene vlakte met hele grote
madelieven. Pas op het moment dat je die fascinerende bloemenzee
met je ruitenwissers dreigt te ontwortelen, richt je 101
zich op en verdwijnt het natuurschoon in de diepte. Dat
is wel wat anders dan zo’n domme neus met een reservewiel
er op.
Prijzen
Tot een jaar of twee geleden kostte een goede GS (zeg maar
soft top) tussen de 3500 tot 5000 pond. De radio wagens
waren zo’n 1500 pond duurder. De andere hard tops (Vampires,
ambulances e.d.) gingen voor minimaal 7000 pond door de
toonbank. Dat is inmiddels veranderd omdat de laatste Honderdenen
in 1999 massaal zijn afgedankt. Dat betekende dat de markt
overspoeld werd door 600 ambulances, waarvan 400 van het
Rijnleger en dus links gestuurd. Dat had een drastisch effect
op de prijs van 101-en, vooral van LHD ambulances. Inmiddels
zijn de prijzen weer aan het stijgen en een goede ambulance
kost nu zo’n 2500 pond. Mindere exemplaren vanaf 1000
pond.
Marsmannetjes en doodshoofden
Van de 101 LHD ambulances is een redelijk deel bij Nederlandse
handelaren terecht gekomen en vermoedelijk zijn er in Nederland
meer 101 ambulances dan alle andere uitvoeringen bij elkaar.
Dat komt omdat de ambulance zo aansluit bij onze volksaard.
Men neme de beste terreinrijdende Land Rover en bouwe daar
een hoge, topzware, veel te brede bak van ongeveer 1 ton
bovenop en ziedaar: de 101 Poldermodel. Een onding op de
weg en een onding in het terrein. Wonderful! Voor nog geen
11.000 gulden heb je er een, compleet met BTW, kenteken,
dubbele hefinstallatie en een V8-aangedreven compressor
om passagiers te beademen en je banden op te pompen. Als
bonus krijg je er – uitsluitend op de linksgestuurde
modellen - een kunstwerk bij. Een doodshoofd dan wel een
buitenaardse kop, uitgevoerd in NATO groen en NATO zwart,
talentvol geschilderd op de achterdeuren. Waarschijnlijk
als groet aan al die achterliggers tijdens die eindeloze
reisjes langs de Rijn….
PaNiek
|
|
